Καιρός

31 Ιουλ 2016

Απαραίτητο ένα Σχέδιο Ψηφιακής Ανάπτυξης της Οικονομίας


Γιώργος Γιαγλής

Συμπληρώσαμε αισίως έξι χρόνια μνημονίων (και πάνω από οκτώ χρόνια οικονομικής κρίσης) και η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα εξακολουθεί, μοιρολατρικά και υπνωτισμένα, να περιστρέφεται γύρω από το κατά πόσο οι τρεις δανειακές συμβάσεις που έχουμε ήδη υπογράψει είναι αποτελεσματικές (απάντηση: δεν είναι) και αν τα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής που έχουν ληφθεί από το 2010 ως σήμερα θα μας οδηγήσουν κάποτε στην πολυπόθητη ανάπτυξη (απάντηση: από μόνα τους, όχι). Είναι, επιτέλους, καιρός να συζητήσουμε και να συμφωνήσουμε επί του πραγματικού διακυβεύματος, αυτού που θα έπρεπε να μας απασχολεί από την πρώτη κιόλας μέρα της κρίσης: Ποιο είναι το νέο αναπτυξιακό και παραγωγικό μοντέλο που θέλουμε για τη χώρα; Σε ποιους πυλώνες πρέπει να στηριχτεί η (εθνική) προσπάθεια εξόδου από την κρίση; Ποιες είναι οι πρωτοβουλίες που πρέπει ένα υπεύθυνο κράτος να πάρει ώστε να βγάλει τη χώρα από την περιδίνηση της αυτοτροφοδοτούμενης ύφεσης και υπερφορολόγησης πολιτών και επιχειρήσεων;

Θα πρέπει να είναι πλέον πασιφανές σε όλους, ανεξάρτητα από πολιτικο-ιδεολογική τοποθέτηση, ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο, το οποίο πρέπει να στηρίζεται στους πυλώνες εκείνους στους οποίους η χώρα διαθέτει συγκριτικά και ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Ένας από τους πυλώνες αυτούς είναι, δίχως αμφιβολία, οι νέες τεχνολογίες και, ειδικά, οι τεχνολογίες της πληροφορικής και των ψηφιακών επικοινωνιών (σταθερή και κινητή ευρυζωνικότητα). Στους τομείς αυτούς, η Ελλάδα διαθέτει αξιόλογους επιστήμονες, ένα άρτια εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό με υψηλές δεξιότητες, καθώς και υγιείς επιχειρήσεις με εξωστρεφή προσανατολισμό. Επιπρόσθετα, η Ελλάδα μπορεί, ακόμα και μέσα στη βαθύτερη κρίση, να υπερηφανεύεται για ένα ιδιαίτερα επιτυχημένο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, που εκμεταλλεύεται το πλούσιο ταλέντο που αναδύεται από τα πανεπιστήμιά μας και το γεγονός ότι η ψηφιακή ανάπτυξη δεν περιορίζεται από γεωγραφικούς ή άλλους παράγοντες και μπορεί να παράξει τεχνολογίες και εφαρμογές αιχμής με δυνατότητες προώθησης στην παγκόσμια αγορά.

Ακόμα όμως και ο πιο ενθουσιώδης και ταλαντούχος νέος απόφοιτος, επιστήμονας ή επιχειρηματίας, δεν μπορεί (και δεν πρέπει να χρειάζεται) συνεχώς να παλεύει με ένα τέρας γραφειοκρατίας και υπερφορολόγησης, αλλά και με ένα αλλεργικό στην καινοτομία και στις επενδύσεις, και εν τέλει εχθρικό προς αυτόν, κράτος. Χωρίς το κατάλληλο υπόστρωμα πολιτικών πρωτοβουλιών, που θα αλλάξουν, ριζικά και μόνιμα, αυτό το περιβάλλον, η χώρα δε θα μπορεί να αξιοποιήσει τα νέα ταλέντα της, με αποτέλεσμα να είναι καταδικασμένη να βλέπει τους ανθρώπους που έχει εκπαιδεύσει και εξειδικεύσει, με σημαντικό κόστος για τον Έλληνα φορολογούμενο, να φεύγουν για να παρέχουν τις υπηρεσίες τους (και τον πλούτο που θα δημιουργήσουν) στο εξωτερικό. Ας δούμε πως μπορούμε να κρατήσουμε αυτούς τους ανθρώπους στην Ελλάδα, ώστε να καταστούν η κινητήριος δύναμη της νέας καινοτομίας και επιχειρηματικότητας της χώρας.

Οι Ψηφιακές Επικοινωνίες οδηγός για την ανάπτυξη της οικονομίας
Οι ψηφιακές επικοινωνίες πρωτοστατούν διεθνώς στο μετασχηματισμό των σύγχρονων οικονομιών, οδηγώντας πολλούς τομείς, ακόμα και τους πλέον παραδοσιακούς, προς την επόμενη βιομηχανική επανάσταση. Πληροφορική και Επικοινωνίες συγκλίνουν και οδηγούν κοινωνία και οικονομία στην εποχή της ψηφιακής ανάπτυξης προς ένα υπερσυνδεδεμένο μέλλον. Το σύνολο των οικονομικών κλάδων έχει την ευκαιρία να επωφεληθεί, σε όρους ανταγωνιστικότητας και εξωστρέφειας, από την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών κάθε τομέα: λιανεμπόριο (e-commerce), χρηματο-οικονομικές υπηρεσίες (e-banking / fintech), δημόσια διοίκηση (e-government), υγεία (e-health / telehealth), εκπαίδευση και κατάρτιση (e-learning), μεταφορές, ενέργεια και τουρισμός είναι μερικοί τομείς της οικονομίας, οι οποίοι επωφελούνται από τις δυνατότητες των ψηφιακών επικοινωνιών, προσφέροντας ανταγωνιστικότερα προϊόντα και υπηρεσίες.

Μέσω του ψηφιακού μετασχηματισμού, μπορεί να αυξηθεί η παραγωγικότητα, να βελτιωθούν οι δείκτες βιώσιμης ανάπτυξης, να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας και να αναδυθούν ακόμα περισσότερες νεοφυείς επιχειρήσεις με εξωστρεφή προσανατολισμό, προσελκύοντας σημαντικές άμεσες επενδύσεις. Παράλληλα, η καθημερινότητα των πολιτών αναβαθμίζεται, η πολιτεία αναδομείται και η δημόσια διοίκηση εξελίσσεται, καθώς οι ψηφιακές επικοινωνίες δημιουργούν νέες δυνατότητες παροχής υπηρεσιών ασφάλειας, έξυπνης διακυβέρνησης, αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής και προστασίας ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, υπηρεσίες, οι οποίες είναι απολύτως απαραίτητες στην Ελλάδα της κρίσης για την αναστροφή της κατάστασης.

Παγκοσμίως, το οικονομικό αποτύπωμα των ψηφιακών επικοινωνιών ανέρχεται ήδη σε περισσότερα από 4,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ και βαίνει αυξανόμενο, ενώ ως το 2020 αναμένεται να δημιουργηθούν περισσότερες από 36 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που εκπονήσαμε στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών για τις Ψηφιακές Επικοινωνίες στην Ελλάδα, τα οφέλη για τη χώρα, έστω και μόνο αν καταφέρει να συγκλίνει με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο σε ό,τι αφορά την ευρυζωνικότητα και τη χρήση δεδομένων μέσω κινητών δικτύων, θα είναι δυο ποσοστιαίες μονάδες αύξηση στο ΑΕΠ, δηλαδή 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ μέχρι το 2020 (ή πάνω από τα δυο τρίτα του ποσού που έλαβε η χώρα ως πρώτη δόση από το τρίτο μνημόνιο, κατόπιν της πολύμηνης πρώτης αξιολόγησης). 

Το ψηφιακό χάσμα εμπόδιο στην ανάπτυξη
Αυτή τη στιγμή, ωστόσο, ελλείψει ενός εθνικού σχεδίου ψηφιακής ανάπτυξης, η χώρα βιώνει ένα σημαντικό ψηφιακό χάσμα. Βρισκόμαστε μόλις στην 26η θέση στην ΕΕ-28 και στην ομάδα των χωρών με την χαμηλότερη επίδοση στον Δείκτη Ψηφιακής Οικονομίας – DESI (βλ. Σχήμα 1).

Σχήμα 1. Σύγκριση Ελλάδας, μέσου όρου ομάδας χωρών χαμηλής απόδοσης και μέσου όρου ΕΕ για τον DESI 2016, (Ψηφιακή Ατζέντα 2020)















Η χώρα παραμένει στις τελευταίες θέσεις σε πολλούς τομείς, όπως στη χρήση της κινητής ευρυζωνικότητας (44% έναντι 75% της ΕΕ-28), με το τζίρο από το ηλεκτρονικό εμπόριο να είναι μηδαμινός (1,7% έναντι 25% της ΕΕ-28, βλ. Σχήμα 2).

Σχήμα 2. Ηλεκτρονικό Εμπόριο στην Ελλάδα και την ΕΕ (2015), (Ψηφιακό Θεματολόγιο)













Το μόνο θετικό σημάδι, και ενδεικτικό της δυναμικής του κλάδου παρά την κρίση, είναι ότι, παρά την απόκλιση αυτή, παρατηρούνται αξιόλογες μεμονωμένες πρωτοβουλίες και καινοτομίες. Για παράδειγμα, ο κλάδος των κινητών εφαρμογών (mobile apps) έχει ετήσιο κύκλο εργασιών πάνω από 400 εκατομμύρια ευρώ και αποτελείται κυρίως από μικρές και νεοφυείς επιχειρηματικές προσπάθειες. Αντίστοιχα, ψηφιακές λύσεις στη ναυτιλία, τον τουρισμό και την αγροτική παραγωγή, ολοκληρωμένα προϊόντα για θέματα ασφάλειας δικτύων και επικοινωνίας δημόσιων υπηρεσιών, λύσεις για απομακρυσμένη διασύνδεση και διαγνωστικές μετρήσεις στο περιεχόμενο εμπορευματοκιβωτίων και άλλες αντίστοιχες πετυχημένες πρωτοβουλίες δείχνουν το δρόμο προς την πολυπόθητη ανάπτυξη.

Αυτό που απαιτείται είναι η διαμόρφωση ενός συνολικού σχεδιασμού ψηφιακής ανάπτυξης, ώστε οι πρωτοβουλίες αυτές να πάψουν να είναι αποσπασματικές και να πολλαπλασιαστούν. Για την ολοκληρωμένη οργάνωση και την επιτυχή υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδιασμού, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συνεργασία μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Ο ιδιωτικός τομέας χρειάζεται να επενδύσει και το κράτος πρέπει να διαμορφώσει ένα σαφές, σταθερό και φιλικό στις επενδύσεις ρυθμιστικό πλαίσιο, προσφέροντας ταυτόχρονα κίνητρα στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που αποτελούν την κινητήριο δύναμη της ελληνικής οικονομίας, ώστε να κατορθώσουν να εκσυγχρονιστούν ψηφιακά και, εν συνεχεία, να αναπτυχθούν επωφελούμενες από τις δυνατότητες των σύγχρονων ψηφιακών τεχνολογιών. Σε αυτό το πλαίσιο, θα πρέπει να επανεξεταστούν υφιστάμενες πολιτικές και μέτρα, τα οποία αποτελούν τροχοπέδη στην ψηφιακή ανάπτυξη και παρεμποδίζουν τη διείσδυση των ψηφιακών επικοινωνιών, όπως το ειδικό τέλος στην κινητή τηλεφωνία και οι κάθε λογής βραδυκίνητες διαδικασίες απελευθέρωσης επενδύσεων, οι οποίες αν αρθούν, θα ωθήσουν καθοριστικά την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και της ελληνικής οικονομίας συνολικά. Πρέπει όλοι μας να αναλάβουμε τις ευθύνες μας, στο μέτρο που μας αναλογεί, και να προωθήσουμε τις κατάλληλες πρωτοβουλίες και δράσεις. Ο καθείς εφ’ ω ετάχθη.

* Γιώργος Γιαγλής, τ. Αντιπρύτανη Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

24 Ιουν 2016

Ο μονόδρομος οδήγησε στον τοίχο

Αναδημοσιεύω το άρθρο του διευθυντή σύνταξης του NEWS 247 θεωρώντας πως καθρεφτίζει στο μεγαλύτερο βαθμό τις σκέψεις μου μετά το BREXIT.




Όταν αγνοείς τους λαούς, ορκίζεσαι στη λιτότητα και δεν έχεις σχέδιο για εμβάθυνση της ενοποίησης, κάποια στιγμή θα έρθει και η ώρα της πληρωμή.

Όποιος θεωρήσει το χθεσινό δημοψήφισμα και το αποτέλεσμά του, ως το δραματικό τέλος μιας διαδρομής, σίγουρα κάνει λάθος. Αποτελεί μάλλον την αρχή, που ή θα οδηγήσει σε μια άλλη Ευρώπη ή θα οδηγήσει σε καθόλου Ευρώπη για μια σειρά από χώρες.

Γιατί το ζήτημα δεν είναι η Μεγάλη Βρετανία και η σχέση της με την ΕΕ, αλλά η ίδια η Ευρώπη που πλέον γεννά στους λαούς τη διάθεση για αμφισβήτηση του υποτιθέμενου ευρωπαϊκού οράματος, το οποίο κανείς πια δεν γνωρίζει.

Η ενοποίηση που δεν προχώρησε, η γερμανοποίηση της Ευρώπης και η ανακήρυξη της λιτότητας ως μόνης λύσης για κάθε πρόβλημα, πληθαίνει τις στρατιές των ευρωσκεπτικιστών. Παράλληλα τα μετέωρα βήματα ως προς την δημιουργία ευρωπαϊκής ταυτότητας, κινητοποίησε τα εθνικά αντανακλαστικά, χωρίς παράλληλα να προσφέρει επιχειρήματα στους οπαδούς της Ευρώπης.

Αν οι αγορές και οι πολιτικοί νιώθουν τον τρόμο του Brexit, οι πολίτες που υποφέρουν από τις ανισότητες σε κάθε χώρα της Ένωσης, δεν αισθάνονται κάτι διαφορετικό σε σχέση με την προηγούμενη μέρα, την προηγούμενη εβδομάδα ή τον προηγούμενο μήνα.

Όταν λοιπόν φτάνει ένας Ευρωπαίος να θέσει το ερώτημα “Εντός ή εκτός Ευρώπης”; στον εαυτό του, μπορεί η απάντηση να είναι διαφορετική από αυτό που περιμένουν οι αγορές και η γραφειοκρατία των Βρυξελλών.

Σύντομα θα ξέρουμε αν οι ηγεσίες της Ευρώπης έχουν λάβει το μήνυμα και σε λίγους μήνες θα φανεί αν σχεδιάζουν να κάνουν και κάτι γι' αυτό ή απλώς θα περιμένουν την επόμενη κρίση και το επόμενο πιθανό -exit.

Μπορεί πολλοί να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα ως νίκη του εθνικισμού και του λαϊκισμού, αλλά θα πρέπει επίσης να διαβαστεί και ως ήττα των μανδαρίνων των Βρυξελλών και των φανατικών της λιτότητας, που έχουν σήμερα το πάνω χέρι στην ΕΕ και παρουσιάζουν τις θέσεις τους, ως μονόδρομο.

*Του Μάνου Χωριανόπουλου, Διευθυντή Σύνταξης του NEWS 247

Πηγή


Παραθέτω, τέλος, τις πρώτες δηλώσεις του Αυστριακού υπουργού Εξωτερικών, Sebastian Kurz τις οποίες και θεωρώ ιδιαίτερα εύστοχες, ελπίζοντας πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα λάβει στα σοβαρά όλα αυτά τα γεγονότα και θα προχωρήσει στις αναγκαίες αλλαγές που θα φέρουν τους λαούς ξανά κοντά της αλλά και μεταξύ τους..

"Οταν μία από τις μεγαλύτερες χώρες-μέλη της ΕΕ εξέρχεται από αυτή, τότε δεν μπορεί να μείνει πέτρα πάνω στην πέτρα, το δημοψήφισμα αποτελεί οριστικά έναν σεισμό. Η ΕΕ θα επιβιώσει, αλλά είναι αναγκαίο να αναδιαταχθεί γρήγορα, εάν δεν θέλει ένα τέτοιο δημοψήφισμα να επαναληφθεί σε μία άλλη χώρα-μέλος, όπως επίσης θα πρέπει να αλλάξουν πολλά στην ΕΕ και η ταχύτητα και οι διαστάσεις των αλλαγών θα πρέπει να είναι τεράστιες."

17 Μαΐ 2016

Εφαρμογή του ΟΑΣΑ για ενημέρωση των επιβατών σε πραγματικό χρόνο


Σε εφαρμογή τέθηκε υπηρεσία ενημέρωσης των χρηστών των αστικών συγκοινωνιών μέσω έξυπνων συσκευών.

Με τη χρήση της εφαρμογής με την ονομασία OASA Telematics, ο επιβάτης θα μπορεί να πληροφορείται σε πραγματικό χρόνο για τις θέσεις των οχημάτων κάθε επιλεγμένης γραμμής πάνω σε χάρτη, για την άφιξη επόμενου οχήματος, για την πλησιέστερη στάση από τη θέση που βρίσκεται, καθώς και για τη βέλτιστη διαδρομή που μπορεί να ακολουθήσει.

Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή από τη διεύθυνση telematics.oasa.gr.

Επίσης, είναι ήδη διαθέσιμη για συσκευές με λειτουργικό σύστημα Android ενώ εντός της εβδομάδας αναμένεται να είναι διαθέσιμη και για iOS και Windows.

Όπως δήλωσε, ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΑΣΑ Γιάννης Σκουμπούρης "με την εφαρμογή αυτή στο εξής όλες οι στάσεις των λεωφορείων της πρωτεύουσας καθίστανται «τηλεματικές» στάσεις, καθώς κάθε χρήστης, όπου κι αν βρίσκεται μπορεί να βλέπει στο κινητό του τηλέφωνο σε πόσα λεπτά θα έρθει το επόμενο λεωφορείο στη συγκεκριμένη στάση που τον ενδιαφέρει".

Οι δυνατότητες της εφαρμογής:

Μπαίνοντας στο κεντρικό μενού του συγκεκριμένου λογισμικού ο χρήστης μπορεί να βρει τις ακόλουθες ενότητες:
  • Πλησιέστερες Στάσεις (υποδεικνύει αυτόματα πού βρίσκεται η πλησιέστερη στάση λεωφορείου ή τρόλεϊ).
  • Θέσεις λεωφορείων (αποτυπώνεται η θέση των λεωφορείων πάνω σε χάρτη σε πραγματικό χρόνο).
  • Αφίξεις (ενημέρωση για τις αφίξεις των λεωφορείων όλων των γραμμών στις στάσεις).
  • Βέλτιστη διαδρομή (μέσω αυτής μπορεί κανείς να αναζητήσει τη βέλτιστη διαδρομή που μπορεί να ακολουθήσει, χρησιμοποιώντας ΜΜΜ από τη θέση στην οποία βρίσκεται).
  • Γραμμές (παρέχονται πληροφορίες για όλα τα δρομολόγια λεωφορείων και τρόλεϊ).
  • Νέα (ανακοινώσεις που αφορούν τις αστικές συγκοινωνίες και όχι μόνο).
Τέλος, κάθε χρήστης μπορεί να αποθηκεύσει στα «Αγαπημένα» τις στάσεις που χρησιμοποιεί συνηθέστερα, με αποτέλεσμα να βρίσκει αυτόματα όλα τα δρομολόγια που διέρχονται από αυτές σε πραγματικό χρόνο.

Πηγή

2 Μαρ 2016

Μη επανδρωμένο μπακάλικο άνοιξε στη Σουηδία

Βίκεν, Σουηδία



Η ιδέα ήρθε στον Ρόμπερτ Ίλγιασον ένα βράδυ που έσπασε το τελευταίο βάζο βρεφικής τροφής για το μωρό του και αναγκάστηκε να οδηγήσει 20 λεπτά μέχρι το πλησιέστερο σουπερμάρκετ.

Τώρα πια, ο 39χρονος Ίλγιασον δεν χρειάζεται να τρέχει: μόλις εγκαινίασε στη μικρή πόλη του Βίκεν ένα μίνι-μάρκετ χωρίς προσωπικό.

Οι πελάτες απλά κατεβάζουν στο τηλέφωνό τους μια εφαρμογή με την οποία ανοίγουν την πόρτα του καταστήματος οποιαδήποτε ώρα του 24ώρου. Η ίδια εφαρμογή χρησιμοποιεί την κάμερα του κινητού για να σαρώσει τους γραμμωτούς κώδικες των προϊόντων που μπαίνουν στο καλάθι. Μια φορά το μήνα, οι πελάτες λαμβάνουν στο σπίτι τους τον λογαριασμό, τον οποίο μπορούν να πληρώσουν ηλεκτρονικά.

Ο Ίλγιασον, προγραμματιστής στο επάγγελμα, απλά ανεφοδιάζει το κατάστημα με βασικά είδη όπως γάλα, ψωμί και βρεφικές πάνες. Δεν πουλά αλκοόλ ή άλλα προϊόντα που θα μπορούσαν να προσελκύσουν κλέφτες, αν και το κατάστημα διαθέτει κάμερες παρακολούθησης και σύστημα συναγερμού που ενημερώνει τον ιδιοκτήτη αν η πόρτα παραβιαστεί ή μείνει ανοιχτή για πάνω από οκτώ δευτερόλεπτα.

"Μένω κοντά και μπορώ και αν χρειαστεί μπορώ να τρέξω κρατώντας λοστό" λέει γελώντας ο Ίλγιασον. Από τα εγκαίνια του καταστήματος τον Ιανουάριο, κάτι τέτοιο δεν έχει χρειαστεί.

Ο μαγαζάτορας πιστεύει τώρα ότι η τεχνολογία θα επιτρέψει στα μικρομάγαζα να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό των μεγάλων σουπερμάρκετ, πολλά τα οποία βρίσκονται σε απόσταση αρκετών χιλιομέτρων από το Βίκεν των 4.200 κατοίκων.

"Φιλοδοξώ να επεκτείνω την ιδέα μου και σε άλλα χωριά και κωμοπόλεις. Είναι απίστευτο που δεν το είχε σκεφτεί κανείς μέχρι σήμερα" λέει.

Εκτός του ότι παραμένει μονίμως ανοιχτό, το μη επανδρωμένο μπακάλικο προσφέρει και ένα άλλο πλεονέκτημα: δεν έχει ποτέ ουρά στο ταμείο.

Πηγή

Πηγή 2 (αγγλικό κείμενο)


Προσωπική άποψη:
Νομίζω πως σιγά σιγά περνάμε σε μια νέα εποχή όσο αφορά τον τρόπο που χρησιμοποιούμε την τεχνολογία και το internet για τις καθημερινές μας ανάγκες. Προσωπική μου άποψη, δεν είμαστε πολύ μακριά από μια τεχνολογική αλλαγή τόσο ευρεία που θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τον κόσμο έως σήμερα. Ονειροπόλος; Ας περιμένουμε να το δείξει η ιστορία...


12 Φεβ 2016

Ιστορική επιβεβαίωση της ύπαρξης βαρυτικών κυμάτων






Ακριβώς πριν από 100 χρόνια, ο πατέρας της Σχετικότητας προέβλεψε την ύπαρξή αυτού του παράξενου φαινομένου, αργότερα όμως άλλαξε γνώμη και μάλιστα αρκετές φορές. Ακριβώς εκατό χρόνια μετά, το αμερικανικό πείραμα LIGO φαίνεται πως επιβεβαίωσε τον Άλμπερτ Αϊνσάιν για τα περίφημα βαρυτικά κύματα.

«Κυρίες και κύριοι, ανιχνεύσαμε βαρυτικά κύματα. Τα καταφέραμε!» ανακοίνωσε πανηγυρικά ο Ντέιβιντ Ρέιτζε, εκτελεστικός διευθυντής του LIGO, μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου του αμερικανικού Εθνικού Ιδρύματος Επιστήμης το απόγευμα της Πέμπτης στην Ουάσινγκτον.

Στις 14 Σεπτεμβρίου, ανέφερε η εκπρόσωπος του πειράματος Γκέιμπι Γκονζάλες, και οι δύο ανιχνευτές LIGO στις ΗΠΑ, οι οποίοι απέχουν μεταξύ τους 3.000 χιλιόμετρα, κατέγραψαν το πολυπόθητο σήμα με διαφορά 7 χιλιοστών του δευτερολέπτου -όσο θα περίμενε κανείς για ένα κύμα που ταξιδεύει με την ταχύτητα του φωτός.

Το σήμα προήλθε από δύο μαύρες τρύπες σε απόσταση 1,2 δισεκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη. Οι μαύρες τρύπες βρέθηκαν σε μικρή απόσταση μεταξύ τους, κινήθηκαν σπειροειδώς η μία προς την άλλη και τελικά συγκρούστηκαν και συγχωνεύτηκαν, παράγοντας πανίσχυρα κύματα που έφτασαν μέχρι τους ανιχνευτές.


Εκεί καταγράφηκε μια απειροελάχιστη μεταβολή, μικρότερη από τη διάμετρο ενός πρωτονίου, στις διαστάσεις δύο κάθετων σωλήνων μήκους 4 χιλιομέτρων. Εκείνη τη στιγμή, ολόκληρη η Γη τεντώθηκε και συρρικνώθηκε ανεπαίσθητα.

Το σήμα μετατράπηκε από τους ερευνητές σε ηχητικό αρχείο, το οποίο τους επέτρεψε να ακούσουν τον ήχο δύο μελανών οπών που συγκρούονται.

 
O «ήχος» της σύγκρουσης δύο μελανών οπών


Από τη βαρύτητα στα βαρυτικά κύματα

Η μεγάλη επανάσταση που έφερε η Γενική Σχετικότητα του Αϊνστάιν είναι ότι περιέγραψε τη δύναμη της βαρύτητας ως παραμόρφωση του χώρου και του χρόνου.

Αν κανείς φανταστεί τον τετρασδιάστατο χωροχρόνο ως επίπεδη επιφάνεια, οποιαδήποτε μάζα υπάρχει σε αυτήν την επιφάνεια δημιουργεί ένα βαθούλωμα, σαν να αφήνει κανείς ένα καρπούζι πάνω σε τεντωμένο σεντόνι.



Το 1916, ένα χρόνο μετά την δημοσίευση της θεωρίας της γενικής σχετικότητας, ο Αϊνστάιν προέβλεψε ότι τα αντικείμενα μεγάλης μάζας που κινούνται επιταχυνόμενα παράγουν κυματισμούς στο χωροχρόνο που διαδίδονται προς όλες τις κατευθύνσεις με την ταχύτητα του φωτός.

Τα κύματα αυτά ονομάστηκαν βαρυτικά επειδή παραμορφώνουν το «σεντόνι» του χωροχρόνου όπως η βαρύτητα.

Πρακτικά, τα βαρυτικά κύματα τεντώνουν το χώρο σε μια διάσταση (ας πούμε κατά μήκος) και τον συμπιέζουν σε μια άλλη (ας πούμε κατά πλάτος), μεταβάλοντας ανεπαίσθητα τις διαστάσεις των αντικειμένων που συναντούν την πορεία τους.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορεί να μετρήσει κανείς αυτή τη μεταβολή με έναν απλό χάρακα –ο ίδιος ο χάρακας θα μάκραινε ή θα γινόταν κοντύτερος μαζί με το αντικείμενο που θα έπρεπε να μετρήσει.

Τη λύση έδωσαν οι ανιχνευτές LIGO, οι οποίοι άρχισαν να συλλέγουν δεδομένα το 2001 και αναβαθμίστηκαν πέρυσι, λίγο πριν καταγράψουν το πολυπόθητο σήμα.

Καθένας από τους ανιχνευτές αποτελείται από δύο κάθετους βραχίονες μήκους 4 χιλιομέτρων, μέσα στους οποίους αναπηδούν δύο κάθετες δέσμες λέιζερ.

Τα λέιζερ ουσιαστικά συγκρίνουν διαρκώς το μήκος των δύο κάθετων σωλήνων και καταγράφουν απειροελάχιστες αποκλίσεις, 10.000 φορές μικρότερες από ένα πρωτόνιο -τόσο μικρές που οι μετρήσεις πρέπει να διακόπτονται κάθε φορά που περνά ένα τρένο σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων ή ένα δέντρο πέφτει με γδούπο.

Το σήμα που καταγράφηκε στις 14 Σεπτεμβρίου υπολογίζεται ότι προέρχεται από τη σύγκρουση δύο μελανών οπών με μάζα 29 φορές και 36 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του Ήλιου.

Η σύγκρουση απελευθέρωσε ενέργεια που αντιστοιχεί σε 3 φορές τη μάζα του Ήλιου (η ενέργεια και η μάζα είναι ισοδύναμες στη Σχετικότητα) και εξαπλώθηκε στο Διάστημα από τα βαρυτικά κύματα.

Η ενέργεια αυτή είναι μεγαλύτερη από ό,τι εκπέμπουν στον ίδιο χρόνο όλα τα άστρα του ορατού Σύμπαντος μαζί.

«Είναι μακράν η πιο ισχυρή έκρηξη που έχει καταγράψει ο άνθρωπος μετά τη Μεγάλη Έκρηξη» επισήμανε ο Κιπ Θορν του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Καλιφόρνια (Caltech), βασικός συντελεστής της προσπάθειας

Πηγή 1
Πηγή 2

28 Δεκ 2015

Ενδιαφέρουσα αλλαγή καιρού στο τέλος της χρονιάς

Μετά από ένα αρκετά μεγάλο διάστημα υψηλών για την εποχή θερμοκρασιών με ελάχιστες καιρικές μεταβολές κατά τη διάρκεια των πιο ενεργών μηνών του χρόνου, επιτέλους έχουμε μπροστά μας μια σημαντική αλλαγή του καιρού για να ασχοληθούμε, να κάνουμε τις προγνώσεις μας και γενικά να έχουμε να ασχολούμαστε οι απανταχού καιρόφιλοι.

Ο πολικός αεροχείμαρος που θα μας επηρρεάσει έχει ήδη ξεκινήσει την καθοδική του πορεία από τη Σιβηρία με κατεύθυνση νότια-νοτιοδυτικά και πριν φτάσει στη χώρα μας θα περάσει από το μεγαλύτερο τμήμα της ανατολικής Ευρώπης και των νοτιοανατολικών βαλκανίων με μεγάλη ένταση και σφοδρότητα. Είναι αξιοσημείωτο πως χώρες όπως η Ρουμανία και η Ουκρανία θα αντιμετωπίσουν πτώση θερμοκρασίας μεγαλύτερη των 10 βαθμών κελσίου σε λιγότερες από 24 ώρες και θα έχουν συνθήκες ολικού παγετού για αρκετές ημέρες σε πολλές περιοχές.

Η αλλαγή στη χώρα μας θα αρχίσει να γίνεται αισθητή από το πρωί της Τετάρτης όπου οι ισχυροί βόρειοι-βορειοανατολικοί άνεμοι θα ξεκινήσουν να ρίχνουν τη θερμοκρασία με γοργούς ρυθμούς στη Μακεδονία και τη Θράκη - περιοχές όπου αναμένεται να ξεκινήσουν και τα πρώτα χιόνια προς το βράδυ της ημέρας. Την Πέμπτη σχεδόν όλη η χώρα θα έχει μπει στο "ψυγείο", με τη βόρεια Ελλάδα να μετράει πτώση θερμοκρασίας της τάξεως των 15 βαθμών κελσίου σε λιγότερες από 48 ώρες και την κεντρική Ελλάδα (συμπεριλαμβανομένης της Αττικής) να έχει πτώση μεγαλύτερη ίσως των 10 βαθμών σε ορισμένες περιοχές σε λιγότερο από δύο ημέρες.

Στην Αττική, οι 18 βαθμοί της Τρίτης θα γίνουν 4 βαθμοί το μεσημέρι της Πέμπτης, με τα βορειότερα τμήματα να αγγίζουν τους 0 βαθμούς ή να έχουν και αρνητικές τιμές τις βραδινές ώρες. Τα επίπεδα παγοποίησης την Πέμπτη στις 31 του μήνα για την Αττική θα είναι γύρω στα 200 μέτρα και λίγο χαμηλότερα την Παρασκευή, πράγμα που σημαίνει πως δεν υπάρχουν πολλές πιθανότητες να δει χιόνι το κέντρο της Αθήνας και οι νοτιότερες περιοχές. Αντίθετα, στις βορειότερες περιοχές της Αττικής και στα βόρεια προάστια της Αθήνας, έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να δουν κάτι αξιόλογο οι κάτοικοι. Τα φαινόμενα - τόσο λόγω της μη ύπαρξης συμπαγούς αιτίου όσο και λόγω των ισχυρων ανέμων - δεν αναμένεται να είναι έντονα, παρά μόνο ίσως στους ορεινούς όγκους του νομού. Στην παρακάτω εικόνα (όπου έχουμε το τελευταίο τρέξιμο του προγνωστικού μοντέλου GFS) έχω σημειώσει σε κόκκινο πλαίσιο την περίοδο που είναι πιο πιθανή η εκδήλωση χιονόπτωσης στα βόρεια της Αθήνας.



Από το Σάββατο ο πολικός χείμαρος θα αρχίσει να υποχωρεί προς τα ανατολικά και η θερμοκρασία θα ξεκινήσει σιγά σιγά να ανεβαίνει..

Εν αναμονή των εξελίξεων λοιπόν! Και ποιος ξέρει, μπορεί οι συνθήκες να αλλάξουν προς το καλύτερο και να μας υποδεχτεί η νέα χρονιά με χιόνι έξω από την πόρτα μας!

12 Νοε 2015

Στατιστικά καιρού Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2015


Αν και ο Οκτώβριος μας άφησε με χειμωνιάτικο σκηνικό, η "πάσα" στο Νοέμβριο δε βρήκε τελικά στόχο της με αποτέλεσμα ο καιρός τις τελευταίες μέρες να μοιάζει περισσότερο ανοιξιάτικoς παρά φθινοπωρινός.. Ο κόσμος στην Αθήνα άρχισε να φοράει ξανά τα κοντομάνικα, να κάνει βόλτες στην παραλιακή και να ανάβει τα φιδάκια στο μπαλκόνι διότι μαζί με τα υπόλοιπα έκαναν ξανά την εμφάνισή τους και τα κουνούπια.. Με έκπληξη ομολογώ να πω διαπίστωσα πως γενικότερα στον κόσμο αρέσει αυτή η κατάσταση.. Δε λέω, ωραία είναι που δεν έχει χιόνι και δε χρειάζεται να σηκωθώ από το κρεββάτι μου το πρωί και να τουρτουρίζω, δεν είναι όμως "φυσιολογικό" για την εποχή.. Εν πάση περιπτώσει, ο κάθε άνθρωπος έχει τις απόψεις του και είναι απόλυτα σεβαστό.. Ας δούμε όμως πώς κύλισαν οι προηγούμενοι μήνες από στατιστικής σκοπιάς:


Οκτώβριος 2015



  • Ελάχιστη θερμοκρασία: 10.6 °C στις 28/10, 21:46 το βράδυ
  • Μέγιστη θερμοκρασία: 32 °C στις 6/10, 13:59 το μεσημέρι
  • Μέγιστη ταχύτητα ανέμου (ριπή):  - (χωρίς αξιόπιστα δεδομένα)
  • Ποσότητα βροχόπτωσης μηνός: 146 mm
  • Ελάχιστη υγρασία: 44% στις 26/10, 22:42 το βράδυ
  • Μέγιστη υγρασία: 87% στις 6/10, 7:46 τα ξημερώματα


  • Σεπτέμβριος 2015



  • Ελάχιστη θερμοκρασία:  - (χωρίς αξιόπιστα δεδομένα)
  • Μέγιστη θερμοκρασία: 37.9 °C στις 6/9, 17:12 το απόγευμα
  • Μέγιστη ταχύτητα ανέμου (ριπή):  - (χωρίς αξιόπιστα δεδομένα)
  • Ποσότητα βροχόπτωσης μηνός: 44 mm
  • Ελάχιστη υγρασία: 22% στις 6/9, 17:01 το απόγευμα
  • Μέγιστη υγρασία: 87% στις 24/9, 3:40 τα ξημερώματα


  • Μπορεί λοιπόν ο Οκτώβριος όπως είπαμε να μας άφησε με μια γεύση χειμώνα (και με μεγάλα ύψη βροχόπτωσης - τα οποία δυστυχώς άφησαν θύματα) αλλά ο Νοέμβριος ξεκίνησε καλοκαιρινός και όπως φαίνεται θα συνεχίσει έτσι για τουλάχιστον 7-10 μέρες. Δεν είναι ακόμα σίγουρο τι θα γίνει προς τα τέλη του μήνα, ο αντικυκλώνας όμως που βρίσκεται αυτή τη στιγμή πάνω από σχεδόν ολόκληρη την Ευρώπη φαίνεται να υποχωρεί, δίνοντας τη δυνατότητα να δημιουργηθούν συστήματα που θα φέρουν αλλαγές - ας ελπίσουμε μόνο όχι βίαιες.. Υπομονή λοιπόν, το "δεύτερο καλοκαίρι" θα τελειώσει όπου να ναι!